Ar ddydd Gŵyl Dewi, rydym ni’n dathlu diwylliant a hanes cyfoethog Cymru - yn ogystal â’i hiaith hynafol. Mae’r iaith Gymraeg yn destun balchder i siaradwyr Cymraeg, dysgwyr Cymraeg a phobl ddi-gymraeg yng Nghymru. Mae’r iaith yn fwy na geiriau; mae'n rhan annatod o’r hunaniaeth a’r dreftadaeth. Fel meddyg yng Nghymru, mae’r gallu i siarad Cymraeg yn fwy na dim ond sgil sy’n braf i'w chael - mae’n gwbl hanfodol. Un o'r pethau cyntaf i mi ei wneud ar ôl dychwelyd i Gymru yn 2020 oedd mynd ati i ddysgu’r iaith yn iawn ar ôl colli’r cyfle i wneud hynny yn yr ysgol. Dydw i ddim yn difaru mynd ati i ddysgu o gwbl.

On St David’s day, we celebrate Wales as a country rich in culture and history – including its ancient language. For speakers, learners and non-Welsh speakers in Wales, the Welsh language is a source of pride. It is more than just words; it is a vital part of their identity and heritage. As a doctor in Wales, the ability to speak Welsh is more than just a skill that is a nice to have —it is crucial. When I came back to Wales in 2020, one of the first things I did was to properly learn the language having missed out at school growing up. I’ve never looked back.

Scroll down to read the full blog in English.

Beth yw’r manteision?

Mae cyfathrebu yn rhan annatod o ofal safonol a thosturiol. Mae gan gleifion yr hawl i gael gofal yn Gymraeg, ac ni ddylai’r Gymraeg gael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg. Mae gallu cael sgwrs yn eu hiaith gyntaf yn helpu llawer o gleifion yng Nghymru, yn enwedig mewn cymunedau iaith gyntaf, i gael gwell dealltwriaeth ac i deimlo’n gyfforddus ar adeg anodd iawn. Mae iaith yn mynegi naws, emosiwn ac empathi, ac nid yw rhai ymadroddion a theimladau yn cyfieithu’n rhwydd. Mae gallu siarad Cymraeg hefyd yn galluogi meddygon i gael gwell dealltwriaeth o lesiant emosiynol a meddyliol eu cleifion, ac i ddarparu cymorth, yn enwedig mewn meysydd fel iechyd meddwl, gofal lliniarol a phaediatreg.

Efallai bod sgiliau Saesneg rhai cleifion yn gyfyngedig, yn enwedig os oes ganddyn nhw broblemau gwybyddol sy’n eu harwain i siarad Cymraeg yn unig neu os ydynt yn cael trafferth mynegi eu hunain a deall gwybodaeth gymhleth yn Saesneg.

Mae ymddiriedaeth a chyfathrebu yn hanfodol i'r berthynas rhwng y meddyg a’r claf, yn enwedig yn y tymor hir. Mae dysgu a defnyddio'r Gymraeg dangos eich bod yn parchu’r  gymuned leol, ei diwylliant, a’i hunaniaeth, ac yn dangos eich bod wedi ymrwymo i adfywio’r iaith. Efallai y bydd cleifion yn fwy tebygol o fod yn agored â chi, rhannu gwybodaeth sensitif a glynu wrth gyngor meddygol pan fyddant yn teimlo bod eu meddyg yn deall ac yn gwerthfawrogi eu cefndir. 

Drwy ddysgu a defnyddio’r Gymraeg yn y byd meddygol, mae meddygon yn cyfrannu at y gwaith o ddiogelu ac adfywio'r iaith. Nid yn unig bod hyn o fudd i’r cleifion felly, ond mae’n cefnogi’r nod ehangach o gynnal y Gymraeg fel iaith fyw am genedlaethau i ddod. Mae lleoliadau gofal iechyd sy’n croesawu dwyieithrwydd yn helpu i normaleiddio'r defnydd o’r Gymraeg mewn bywyd bob dydd, gan annog eraill i ddechrau dysgu a chryfhau cysylltiadau cymunedol.

Yn olaf, mae dysgu unrhyw iaith yn ysgogi’r meddwl, ac mae cysylltiad rhwng dysgu iaith a nifer o ganlyniadau iechyd tymor hir, gan gynnwys llai o ddirywio gwybyddol. Mae hefyd yn helpu meddygon i sefyll allan wrth geisio am swyddi mewn marchnad swyddi sy’n fwyfwy cystadleuol.

Beth mae Cymdeithas Feddygol Prydain yn ei wneud?

I gydnabod y rôl hanfodol y mae’r Gymraeg yn ei chwarae wrth ddarparu gofal iechyd yng Nghymru, mae Cyngor Cymreig Cymdeithas Feddygol Prydain wedi pasio cynnig yn ddiweddar i lobïo rhanddeiliaid allweddol fel HEIW, Cyflogwyr GIG Cymru a Llywodraeth Cymru i ddarparu a hyrwyddo adnoddau a rhoi cymorth ychwanegol i feddygon ddysgu Cymraeg, gan gynnwys defnyddio cyllidebau astudio ac absenoldeb astudio.

Mae staff ac aelodau hefyd yn defnyddio’r Gymraeg ym mhob gohebiaeth er mwyn cynyddu ein defnydd o’r iaith a phresenoldeb yr iaith yn ein gohebiaethau, a byddwn ni’n dal ati i annog aelodau i fanteisio ar gyfleoedd i ddysgu Cymraeg a datblygu eu sgiliau ymhellach er mwyn defnyddio'r iaith yn GIG Cymru.

Sut alla i fynd ati i ddysgu?

Gwnewch yn siŵr bod dysgu Cymraeg yn rhan o’ch cynllun datblygu! Mae amrywiaeth o apiau a llyfrau ar gael i’ch helpu chi i ddechrau arni. Mae nifer o sgyrsiau proffesiynol ar gael yn rhad ac am ddim, gan gynnwys cyrsiau ar-lein a chyrsiau preswyl i bob lefel. Edrychwch ar https://dysgucymraeg.cymru/ 

Rhaid i’ch cyflogwr eich cefnogi i gael mynediad at yr adnoddau hyn, a chymeradwyo unrhyw absenoldeb. Gall Cymdeithas Feddygol Prydain eich helpu chi gyda hyn.

Diolch